Trong những năm gần đây, xuất khẩu lao động đã trở thành hướng đi thiết thực giúp nhiều địa phương miền núi, vùng sâu vùng xa cải thiện đời sống và thoát nghèo bền vững. Tại tỉnh Điện Biên – một trong những tỉnh còn nhiều khó khăn của khu vực Tây Bắc, nhu cầu đi xuất khẩu lao động của người dân ngày càng tăng mạnh. Không chỉ mang lại thu nhập cao hơn, cơ hội làm việc tại nước ngoài còn mở ra cánh cửa tiếp cận kỹ năng, học ngoại ngữ và thay đổi tư duy phát triển kinh tế hộ gia đình. Bài viết sau sẽ phân tích cụ thể tình hình người dân Điện Biên đi xuất khẩu lao động, từ nguyên nhân thúc đẩy, khó khăn gặp phải đến những triển vọng trong tương lai.
1. Nhu cầu việc làm của người lao động Điện Biên
Quy mô lực lượng lao động: Tính đến cuối năm 2012, tỉnh có khoảng 254.946 lao động trong độ tuổi, chiếm 89,8% dân số, trong đó hơn 90% làm việc ngoài khu vực nhà nước – công ty, HTX chiếm số lượng rất khiêm tốn.
Thách thức việc làm: Do cơ sở sản xuất kinh doanh chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và số lượng có hạn, nên lao động địa phương gặp khó trong tìm kiếm việc làm ổn định, dẫn đến áp lực lớn trong giải quyết việc làm mỗi năm (khoảng 8.000–8.500 người).
2. Tình hình xuất khẩu lao động tại Điện Biên
a, Vai trò của XKLĐ
Giảm áp lực việc làm nội địa: XKLĐ là giải pháp quan trọng giúp lao động thiếu việc làm tiếp cận thị trường quốc tế như XKLĐ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan…
Kiếm ngoại tệ, nâng cao trình độ: Lao động có cơ hội học hỏi kỹ năng, ngoại ngữ và kiếm thu nhập cao hơn.
b, Hiệu quả và mục tiêu chưa hoàn thành
Dù tỉnh đã có nhiều kế hoạch, báo cáo cho thấy ĐT về XKLĐ vẫn chưa đạt mục tiêu dự kiến, còn gặp nhiều khó khăn trên cả phương diện tổ chức, kinh phí, điều kiện tuyển chọn, đào tạo…
3. Những khó khăn chính trong công tác XKLĐ tại Điện Biên
Hạ tầng hạn chế: Vùng sâu, vùng cao như Tủa Chùa, Tuần Giáo… còn thiếu điện, giao thông cô lập, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, tuyển chọn.
Trình độ lao động: Lao động chủ yếu là dân tộc thiểu số, kỹ năng nghề và văn hóa kém, ngôn ngữ hạn chế; điều này gây trở ngại khi đào tạo để đáp ứng yêu cầu khắt khe do phía nước tiếp nhận đặt ra. Rất ít lao động trình độ cao để tham gia đơn hàng kỹ sư Nhật Bản.
Kinh phí đào tạo và tổ chức: Giống như đầu tư phát triển điện, hệ thống hỗ trợ XKLĐ cần ngân sách lớn nhưng khó huy động đủ; người tham gia có thể không đủ chi phí ban đầu.
Tuyển chọn và quản lý: Mức tuyển thấp, tỷ lệ hoàn thành hợp đồng không cao, cùng chất lượng dịch vụ hỗ trợ chưa đồng đều trên địa bàn tỉnh.
4. Giải pháp và động lực phát triển
Nâng cấp hạ tầng giao thông – điện: Tiếp tục thực hiện chương trình “Bừng sáng Điện Biên”, đưa điện và phát triển cơ sở hạ tầng vùng sâu vùng xa.
Đào tạo nguồn nhân lực bài bản: Xây dựng mô hình dạy nghề gắn liền với ngôn ngữ, kỹ năng mềm, tư duy quốc tế; liên kết với trung tâm xuất khẩu lao động uy tín để đảm bảo tuyển chọn phù hợp.
Huy động vốn và chính sách hỗ trợ: Tăng quỹ hỗ trợ đào tạo, vay vốn ưu đãi, nâng cao vai trò của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong việc tạo đầu ra cho lao động.
Nâng cao chất lượng tư vấn theo dõi lao động sau xuất cảnh: Thực hiện tốt công tác tư vấn định hướng, hợp đồng thực thi, chế độ bảo hộ, giúp tăng tỷ lệ hoàn trả kỹ năng và giảm tình trạng lao động mất hợp đồng.
5. Kết quả nổi bật và hướng đi trong tương lai
Đạt được cải thiện chậm nhưng có tiến triển: Mặc dù còn nhiều khó khăn, Điện Biên vẫn ghi nhận một số hợp đồng XKLĐ thành công, giúp người dân nâng thu nhập, giảm nghèo.
Ưu tiên vùng DTTS: Dành nguồn lực, chính sách tập trung vào các xã đặc biệt khó khăn như Tủa Chùa, Tuần Giáo để tạo động lực lan tỏa.
Mục tiêu dài hạn: Đến 2025 – 2030, phấn đấu mỗi năm có 500 – 1.000 lao động Điện Biên XKLĐ, chủ yếu tại thị trường phát triển như Nhật, Hàn, EU.
6. Dự báo xu hướng XKLĐ tại Điện Biên giai đoạn 2025–2030
Nhu cầu vẫn tiếp tục tăng, nhất là sau khi cơ sở hạ tầng (điện – đường – trường – trạm) được cải thiện ở các vùng cao.
Thị trường trọng điểm: Xuất khẩu lao động Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước Châu Âu như Ba Lan, Hungary, Hy Lạp đang mở rộng tiếp nhận lao động Điện Biên.
Giới trẻ sẽ đi XKLĐ sớm hơn: Nhiều trường THPT đã bắt đầu tư vấn hướng nghiệp từ lớp 10 – 11 để định hướng đi du học nghề hoặc XKLĐ sớm.
Nhu cầu đi xuất khẩu lao động của người dân Điện Biên là rất lớn và đang tiếp tục tăng theo chiều hướng tích cực. Tuy nhiên, để chuyển hóa nhu cầu thành kết quả thực tế bền vững, cần có sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân.
Tìm hiểu thêm:
